شرایط پذیرش در دانشگاههای ترکیه به صورت بورسیه و آزاد
ترکیه، به دلیل قرار گرفتن در موقعیت جغرافیایی خاص و با توجه به امکانات
علمی و آموزشی خود، از اواخر قرن نوزدهم، به مرکز توجه کشورهای منطقه تبدیل
گردید. ترکیه که به عنوان دروازه علم و تکنولوژی غربی به شرق و نیز دروازه
علم و فرهنگ شرقی به غرب محسوب میشود، در زمینه آموزشی نیز همواره در
میان کشورهای منطقه پیشرو بوده و در تربیت بسیاری از شخصیتهای علمی و
فرهنگی کشورهای منطقه نقش داشته است.
ترکیه که با تاسیس جمهوریت و مدرن سازی سیستم آموزشی بر اساس استانداردهای
غربی، اهمیت خود در زمینه آموزشی را افزایش داده و با موفقیتهایی که در
سالهای اخیر در زمینه "توریسم آموزشی" کسب نموده، بار دیگر در مرکز توجه
قرار گرفته است.
بدون شک توسعه پایدار ترکیه در ابعاد سیاسی و اقتصادی، در انتخاب این کشور
برای ادامه تحصیل از سوی دانشجویان خارجی، عامل مهمی بوده است. علاوه بر
این، نباید فراموش کرد که اکثیرت دانشجویان جمهوریهای ترک که با فروپاشی
اتحاد جماهیر شوروی استقلال خود را بدست آوردند نیز به دلیل پیوندهای زبانی
و فرهنگی، ترکیه را برای ادامه تحصیل ترجیح میدهند.

در همین راستا، پروژه جذب دانشجو از جمهوریها و جوامع ترک و خویشاوند نیز
که از سال ۱۹۹۲ آغاز و با نام "پروژه بزرگ دانشجو" شناخته شده نیز یکی از
گامهای بسیار بزرگ و مهم دولت ترکیه در زمینه آموزشی بشمار میآید.
به علاوه، با افزایش تعداد دانشگاهها در ترکیه و تصویب بسته تشویقی دولت
به مبلغ ۱٥ هزار لیره برای هر دانشگاه در سال ۲۰۱۱-۲۰۱۰، تقاضا و ثبتنام
دانشجویان خارجی در ترکیه به سرعت افزایش یافت.
بر اساس دادههای یونسکو، در حال حاضر ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار دانشجوی
بینالمللی در جهان وجود دارد. پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۰ این رقم به ۷
میلیون نفر برسد. با توجه به اینکه هر دانشجو حدود ٤۰ هزار دلار برای
اقتصاد کشور سوددهی دارد، میتوان گفت که سهم ۷ میلیون دانشجو معادل ۲۸۰
میلیون دلار خواهد بود.
تعداد دانشجویان خارجی در ترکیه
درحالیکه در سالهای ۱۹۹۹-۱۹۹۸ تنها ۱۸ هزار و ۳٥۰ و در سالهای ۲۰۰۹-۲۰۰۸
نیز ۱۸ هزار و ۱٥۸ دانشجوی خارجی در ترکیه مشغول تحصیل بود، در سال تحصیلی
۲۰۱۳-۲۰۱۲ بیش از ٤۰ هزار دانشجوی خارجی در ترکیه به ادامه تحصیل
میپردازد.
نبی آوجی وزیر آموزش ملی ترکیه اعلام کرد که در حال حاضر ۳٥ هزار و ۳۰۸
دانشجوی خارجی در دانشگاههای دولتی مشغول تحصیل میباشند.
بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی آوجی، ۱٤ هزار و ۱۰۱ نفر از این
دانشجویان از طریق امتحان (ÖSS) یعنی کنکور عمومی، ۸
هزار و ۱۱۰ نفر بدون امتحان، ٥ هزار و ۲۸٥ نفر از طریق کنکور اتباع خارجی (YÖS) و ۲ هزار و ۸۲۷ نفر نیز از طریق امتحان جمهوریها و
جوامع ترک و خویشاوند (TCS) وارد دانشگاهها
شدهاند.
بیشترین دانشجویان از کدام کشورها
به ترکیه میآیند؟
بر اساس دادههای مرکز سنجش و گزینش دانشجو (ÖSYM)،
بخش مهمی از دانشجویان خارجی مشغول تحصیل در ترکیه را دانشجویان جمهوریهای
ترک و کشورهای همسایه تشکیل میدهند.
تقریبا از ٥۰ کشور جهان، دانشجو در ترکیه مشغول ادامه تحصیل میباشد. بر
اساس آماره چهار سال گذشته، آذربایجان با ٤ هزار و ۲۰۰ نفر در صدر کشورهایی
است که به ترکیه دانشجو فرستاده است. ترکمنستان با ٤ هزار و ۱۱۰ دانشجو و
جمهوری ترک قبرس شمالی نیز با ۳ هزار و ۸۰۰ دانشجو به ترتیب در ردههای دوم
و سوم قرار دارند.
در همین سالها هزار و ٤۷۰ نفر از آلمان؛ هزار ۳٤۰ نفر از یونان، هزار و
۳۰٥ نفر از ایران، هزار و ۲۳۱ نفر از بلغارستان؛ هزار نفر از مغولستان؛ ۸۱۲
نفر از افغانستان، ۸۰۰ نفر از روسیه؛ ۷۲۷ نفر از قزاقستان، ٦۷٤ نفر از
بوسنی هرزگوین، ٦۰۲ نفر از قرقیزستان، ٥۰۰ نفر از سوریه، ٤۸۲ نفر از
آلبانی، ٤۰۰ نفر از عراق، ۳۷۱ نفر از گرجستان، ۳۳٤ نفر از مقدونیه، ۲٥۰ نفر
از نیجریه، ۲٤۰ نفر از چین، ۲۳۹ نفر از تاجیکستان، ۲۰۸ نفر از اوکراین،
۱۹۸ نفر از ایالات متحده آمریکا و ۲۰ نفر از امارات متحده عربی در ترکیه
مشغول تحصیل بودهاند.
همچنین سازمان آموزش عالی ترکیه (YÖK) در سال
تحصیلی ۲۰۱۲-۲۰۱۱ ضمن امضای قرارداد با سوریه، عربستان سعودی و قزاقستان؛
جهت جذب دانشجو از امارات متحده عربی، کویت، قطر، آذربایجان، جمهوریهای ترک
و کوزوو به ترکیه، تسهیلات لازم را فراهم نمود.
رشتهها و دانشگاههای پرطرفدار
دادهها نشان میدهد که حدود ۲۰ هزار دانشجوی خارجی در رشتههای پزشکی و
فنی در حال تحصیل میباشند. با افزایش رشتههای انگلیسی زبان، این رقم ممکن
است به دو برابر افزایش یابد.
بیشترین تعداد دانشجویان خارجی در دانشگاههای آناتولی (٤ هزار و ٤۰
دانشجو)، دانشگاه استانبول (۲ هزار و ٦۱۱ دانشجو) و دانشگاه فنی خارمیانه
(هزار و دانشجو٤۸۷)مشغول ادامه تحصیل میباشند.
برنامه بورس در دانشگاههای ترکیه
پذیرش دانشجو در دانشگاههای ترکیه به دو صورت بورسیه و آزاد صورت میگیرد.
ترکیه با میزبانی از دانشجویان ۱٥۰ کشور، درهای دانشگاههای خود که در
استانداردهای جهانی آموزش میدهند را با برنامه "بورسهای ترکیه" بر روی
جهان گشوده است.
آموزش دانشجویان بورسیه که تحت عنوان "بورسهای ترکیه" انجام میگیرد، از
برنامههایی تشکیل مییابد که علاقمندان به تحصیلات عالی در ترکیه
میتوانند بدون پرداخت هیچ هزینهای به ادامه تحصیل بپردازند.
دانشجویانی که حق استفاده از بورس را بدست میآورند، در دانشگاههای ترکیه،
در رشتهای متناسب با سابقه علمی و آکادمیک خود ادامه تحصیل داده و در طول
مدت تحصیل از بورس بهرهمند میشوند.
بورسهای ترکیه از عناوین اصلی زیر تشکیل یافته است:
بورسهای لیسانس
برنامه بورس کشورهای ترک زبان
برنامه بورس دریای سیاه
برنامه بورس حران
برنامه بورس ترکیه- آفریقا
برنامه بورس بوغاز ایچی
برنامه بورس آناتولی
برنامه بورس کارشناسی ارشد و
دکترا
برنامه بورس علمی و تکنولوژیکی علی قوشچو
برنامه بورس علوم انسانی ابن خلدون
بورسهای تخصصی
برنامه بورس علوم بهداشتی ابن سینا
برنامه بورس الهیات
برنامه بورس زبان ترکی یونس امره
بورسهای کوتاه مدت
برنامه بورس اخیگری
بورسهای تحقیقاتی
برنامه بورس موفقیت
برنامه بورس تقویتی
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه میتوانید به آدرس اینترنتی زیر
مراجعه نمایید:
http://www.turkiyeburslari.gov.tr/index.php/tr/turkiye-burslari/burs-programlari
امکانات و تسهیلات بورس
دانشجویان بورسیه علاوه بر دیافت ماهانه بورس، میتوانند بدون پرداخت
هزینه از خوابگاههای دولتی استفاده کنند. همچنین شهریه دانشگاه، بیمه
سلامت، هزینه یک سال آموزش زبان ترکی و بلیت هواپیما در اولین ورود به کشور
و پس از فارغالتحصیلی از سوی دولت ترکیه پرداخت میگردد.
مقدار تقریبی بورس دانشجویان در سال ۲۰۱۳ برای مقاطع مختلف بدین ترتیب
است:
کاردانی
: ۳۰۰ دلار
کارشناسی
: ۳۰۰ دلار
کارشناسی ارشد :
٤٥۰ دلار
دکترا
: ٥۷٥ دلار
پژوهش
: ٥۷٥ دلار
شرایط مراجعه
شرایط سنی دانشجویان برای بهرهمندی از بورس بدین شکل است:
کاردانی و یا کارشناسی : متولدین ۰۱/۰۱/۱۹۹۲ و پس از
آن.
کارشناسی ارشد : متولدین ۰۱/۰۱/۱۹۸۳ و پس از
آن.
دکترا : متولدین ۰۱/۰۱/۱۹۷۸ و
پس از آن.
همچنین کسانی که در همان مقطع در حال تحصیل در ترکیه میباشند، حق استفاده
از بورس را ندارند.
شهروندان جمهوری ترکیه و یا کسانی که به هر دلیل از تابعیت ترکیه خارج
شدهاند، نمیتوانند برای استفاده از برنامه بورس مراجعه کنند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه ثبت نام در برنامه بورس میتوانید به
آدرس اینترنتی زیر مراجعه نمایید:
https://basvuru.turkiyeburslari.gov.tr/tr/OBS_K/OnlineBasvuru/Yardim
تحصیلات غیر رایگان
از سال تحصیلی ۲۰۱۱-۲۰۱۰، آزمون دانشجویان خارجی (YÖS)
لغو شده است. افرادی که قصد ادامه تحصیل در مقاطع کاردانی و کارشناسی را
دارند، باید از یک موسسه آموزش متوسطه (دبیرستان) فارغالتحصیل بوده و حائز
شرایطی باشند که از سوی هر دانشگاه و نهاد آموزش عالی (YÖK)
مشخص گردیده است. دانشجو میبایست با همراه داشتن این مدارک و دیگر مدارکی
که دانشگاه درخواست کرده مستقیماً به دانشگاه مراجعه و مدارک ارائه شده
مورد ارزیابی قرار گیرد.
برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه معیارهای پذیرش دانشجوی خارجی میتوانید
به آدرس اینترنتی زیر مراجعه نمایید:
http://www.yok.gov.tr/web/guest/yabanci-ogrenciler
مراجعه برای مقطع کارشناسی
در صورتی که دانشجو قصد تحصیل در مقطع کارشناسی داشته باشد، باید مستقیما
به دانشگاه مراجعه کند. هر دانشگاه در ترکیه، بر اساس معیارهای خود دانشجوی
خارجی میپذیرد. شرایط پذیرش دانشجویان در سایتهای اینترنتی دانشگاهها
موجود است.
مراجعه برای مقطه کارشناسی ارشد و
دکترا
مقاطع پس از کارشناسی، شامل کارشناسی ارشد، دکترا و تخصص در رشته پزشکی
میباشد. امور پذیرش دانشجو در این مقاطع از سوی انستیتوهای دانشگاهها
انجام میگیرد. بر اساس معیارهای هر دانشگاه ممکن است نتیجه آزمون "ALES" و آزمون زبان خارجی از دانشجو خواسته شود.
آدرس اینترنتی برخی از دانشگاههای
پرطرفدار ترکیه
دانشگاه آناتولی:
http://www.anadolu.edu.tr/
دانشگاه فنی خاورمیانه (ODTÜ):
http://www.metu.edu.tr/tr
دانشگاه استانبول:
http://www.istanbul.edu.tr/
دانشگاه آنکارا:
http://www.ankara.edu.tr/
دانشگاه حاجتتپه:
http://www.hacettepe.edu.tr/
دانشگاه غازی:
http://gazi.edu.tr/
دانشگاه فنی استانبول:
http://www.itu.edu.tr/